დიაბეტის დროს ფეხების მდგომარეობას განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება. მცირე ნაკაწრმა, ბზარმა, ნახეთქმა ან კოჟრმა შაქრიანი დიაბეტის მქონე ადამიანში შეიძლება უფრო დიდხანს შეხორცდეს და გარკვეულ პირობებში სერიოზულ გართულებამდე მიგვიყვანოს.
ფეხების სწორი ყოველდღიური მოვლა მნიშვნელოვნად ამცირებს დიაბეტური ტერფის სინდრომის განვითარების რისკს და ხელს უწყობს ფეხების ჯანმრთელობის შენარჩუნებას.
რა არის დიაბეტური ტერფი?
დიაბეტური ტერფის სინდრომი — ეს არის პათოლოგიური ცვლილებების კომპლექსი, რომელიც ვითარდება შაქრიანი დიაბეტის დროს ნერვების დაზიანების, სისხლის მიმოქცევის დარღვევისა და ქსოვილების რეგენერაციის შემცირების გამო.
ძირითადი რისკ-ფაქტორებია:
- დიაბეტური ნეიროპათია — ფეხის მგრძნობელობის დაქვეითება;
- ქვედა კიდურებში სისხლის მიმოქცევის დარღვევა;
- კანის სიმშრალე და ბზარების წარმოქმნა;
- ფრჩხილებისა და თითების დეფორმაციები;
- განმეორებითი მიკროტრავმები.
საფრთხე იმაში მდგომარეობს, რომ მგრძნობელობის დაქვეითების გამო ადამიანს შეიძლება მცირე დაზიანებაც კი ვერ შეემჩნია.
რატომ არის ფეხების მოვლა დიაბეტის დროს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი?
დიაბეტმა შეიძლება გამოიწვიოს:
მგრძნობელობის დაქვეითება
ნერვული ბოჭკოების დაზიანებისას ადამიანს შეიძლება ნაკლებად შეეგრძნოს ტკივილი, ფეხსაცმლის ზეწოლა, მცირე დაზიანებები, დამწვრობა. მაგალითად, ადამიანს შეიძლება ვერ შეემჩნია ფეხსაცმლით გამოწვეული ხახუნი ან პატარა ჭრილობა.
ჭრილობების ნელი შეხორცება
სისხლში გლუკოზის მაღალი დონე გავლენას ახდენს სისხლძარღვების მდგომარეობაზე, იმუნური სისტემის მუშაობაზე, ქსოვილების აღდგენის პროცესზე. ამიტომ მცირე დაზიანებაც კი საჭიროებს ყურადღებას.
ინფექციის გაზრდილი რისკი
კანის ბზარები, ჭრილობები და დაზიანებები შეიძლება გახდეს ინფექციის შესასვლელი.
ყოველდღიური მოვლა დიაბეტის დროს
1. ყოველდღიურად შეამოწმეთ ფეხები
ყოველდღიური დათვალიერება პრევენციის საფუძველია. შეამოწმეთ:
- ტერფის ქვედა ნაწილი;
- თითებს შორის სივრცე;
- ფრჩხილების მდგომარეობა;
- სიწითლე;
- ბზარები;
- კოჟრები;
- კანის ფერის ცვლილება.
თუ ტერფის დათვალიერება რთულია, გამოიყენეთ სარკე ან დახმარება ითხოვეთ.
2. სწორად დაიბანეთ ფეხები
რეკომენდაციები:
- ✔️ დაიბანეთ ფეხები ყოველდღიურად თბილი წყლით;
- ✔️ გამოიყენეთ რბილი მოვლის საშუალებები;
- ✔️ კარგად გაიმშრალეთ კანი, განსაკუთრებით თითებს შორის.
მნიშვნელოვანია:
- ❌ არ გამოიყენოთ ძალიან ცხელი წყალი;
- ❌ არ გააჩეროთ ფეხები დიდხანს წყალში.
მგრძნობელობის დაქვეითებისას შესაძლებელია დამწვრობა შეუმჩნევლად განვითარდეს.
3. კანის დატენიანება
მშრალი კანი უფრო ადვილად სკდება, ამიტომ საჭიროა კანის დამცავი ბარიერის შენარჩუნება. გამოიყენეთ ფეხის დამატენიანებელი კრემები, შარდოვანას (urea) შემცველი საშუალებები, კანის აღდგენის პრეპარატები. არ წაისვათ კრემი თითებს შორის — ზედმეტი ტენიანობა ზრდის სოკოვანი და ინფექციური გართულებების რისკს.
4. ფრჩხილების სწორი მოვლა
დიაბეტის დროს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტრავმის თავიდან აცილება. წესები: ფრჩხილები მოიჭერით ფრთხილად, არ ამოჭრათ ღრმად კუთხეები, არ გამოიყენოთ ბასრი ინსტრუმენტები აგრესიულად. არასწორი დამუშავება შეიძლება გამოიწვიოს ჩაზრდილი ფრჩხილი, ანთება, ინფექცია.
უსაფრთხო ფეხსაცმელი დიაბეტის დროს
სწორად შერჩეული ფეხსაცმელი პრევენციის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ფეხსაცმელი უნდა იყოს კომფორტული, ფართო წინა ნაწილით, თითებზე ზეწოლის გარეშე, შიდა ნაკეცებისა და წნევის წერტილების გარეშე. ფეხსაცმლის ჩაცმამდე შეამოწმეთ: ხომ არ არის შიგნით ქვა, ხომ არ არის დაკეცილი საფენი, ხომ არ არის უცხო ნივთი.
რა არ შეიძლება დიაბეტის დროს?
არ იაროთ ფეხშიშველი. შესაძლებელია ჭრილობა, ჩხვლეტა, დამწვრობა.
არ მოიშოროთ კოჟრები თვითნებურად. არ გამოიყენოთ სამართებელი, ბასრი საგნები, ძლიერი ქიმიური საშუალებები კოჟრების მოსაშორებლად.
არ გაათბოთ ფეხები. არ არის რეკომენდებული გამათბობელი მოწყობილობები, ძალიან ცხელი აბაზანები, გრელკები.
როდის უნდა მივმართოთ პოდოლოგს?
სპეციალისტთან ვიზიტი აუცილებელია, თუ არსებობს:
- ✅ კანის ბზარები;
- ✅ ჭრილობები, რომლებიც დიდხანს არ ხორცდება;
- ✅ სიწითლე;
- ✅ შეშუპება;
- ✅ ტკივილი ან მგრძნობელობის ცვლილება;
- ✅ ფრჩხილის გარშემო ანთება;
- ✅ ჩაზრდილი ფრჩხილი;
- ✅ კანის ფერის ცვლილება.
პოდოლოგის როლი დიაბეტური ტერფის პრევენციაში
პოდოლოგი ეხმარება:
- ტერფის უსაფრთხო პროფესიულ დამუშავებაში;
- კანისა და ფრჩხილების მდგომარეობის კონტროლში;
- გართულებების პრევენციაში;
- სწორი სახლის მოვლის შერჩევაში;
- პრობლემების ადრეულ გამოვლენაში.
დიაბეტის დროს პროფესიული მოვლა მხოლოდ ესთეტიკა არ არის — ეს ჯანმრთელობის დაცვის ნაწილია.
10 მთავარი წესი დიაბეტის დროს ჯანმრთელი ტერფებისთვის
- 1. ყოველდღიურად შეამოწმეთ ფეხები.
- 2. შეინარჩუნეთ კანი სუფთა და მშრალი.
- 3. გამოიყენეთ შესაბამისი დამატენიანებელი საშუალებები.
- 4. არ იაროთ ფეხშიშველი.
- 5. ატარეთ კომფორტული ფეხსაცმელი.
- 6. არ მოიშოროთ კოჟრები თვითნებურად.
- 7. არ ამოჭრათ ღრმად ფრჩხილის კუთხეები.
- 8. ყურადღება მიაქციეთ კანის ცვლილებებს.
- 9. რეგულარულად მიმართეთ სპეციალისტს.
- 10. აკონტროლეთ სისხლში შაქრის დონე ექიმის რეკომენდაციების შესაბამისად.
მთავარი წესი: დიაბეტის დროს პრობლემის თავიდან აცილება უფრო მარტივია, ვიდრე გართულების მკურნალობა. დიაბეტური ტერფი ვითარდება ეტაპობრივად. ყოველდღიური მოვლა, პრევენცია და დროული მიმართვა პოდოლოგთან მნიშვნელოვნად ამცირებს სერიოზული გართულებების რისკს. ჯანმრთელი ფეხები იწყება რეგულარული ზრუნვით.
